Suriye’deki geliÅŸmeler çerçevesinde son günlerde en çok ikiÅŸehir dünyanın gündemine oturdu. Birisi yaklaşık 700 bin nüfusuyla Suriye’nin 4. büyük ama en geliÅŸmiÅŸ ve modern görünümlü ÅŸehri sayılan Hama, diÄŸeri Hafız Esad’ın doÄŸum yeri olan yaklaşık 300 bin nüfuslu Lazkiye.

Hama’nın Suriye’deki isyanda önemli bir yere sahip olmasının ve Hama’ya yapılan büyük askeri operasyonun dünyanın dikkatini çekmesinin esas nedeni 1982 yılında yaÅŸanan ve tarihe ‘hama Katliamı” olarak geçen olaydır. O nedenle Suriye Ordusu ÅŸehre tanklarla girdi, sonra çekildi, ya da öyle gösterildi ve Lazkiye’ye yöneldi. Lazkiye’de Suriye Devleti kendi vatandaÅŸlarını karadan ve denizden bombalıyor ama aslında Hama’ya da saldırıların devam ettiÄŸi bildirilmektedir. Ölü sayısı 2000 olduÄŸu tahmin ediliyor. Ama Hama ve Lazkiye arasında neler olup bittiÄŸi tam olarak anlaşılamadı.

Peki 1982 de ne olmuÅŸtu da yaklaşık 20 yıl sonra bu gün Hama’ya saldırı dünyanın dikkatini çekti? Kısaca özetlemek istiyorum: Nusayri olan Hafız Esad'in iktidara gelmesinden sonra Nusayriler Suriye yönetiminde güçlü ve etkili bir konuma gelince bu durum ülkedeki Sünni grupların tepkisini çekmiÅŸti. 1976'da baÅŸlayan Lübnan Ä°ç Savaşıdolayısıyla Suriye’nin içinde bulunduÄŸu zor durumu fırsat bilen Sünni Müslüman KardeÅŸler(Ä°hvan-ı Müslimin) ülke çapında silahlı bir ayaklanmaya giriÅŸti. 1970'lerin sonlarından itibaren etkili olmaya baÅŸlayan ayaklanmalara Suriye hükümeti iÅŸkence, toplu tutuklama ve katliam gibi sert baskılarla karşılık verdi. 1979'da, Halep'te ve 1980 yılında bombalı saldırılar sonucu toplu ölümler oldu. Nihayet 1982’de Müslüman KardeÅŸler Hama merkezli geniÅŸ çaplı bir ayaklanma baÅŸlattı. Hama’yı kurtarılmışbölge ilan edip, çok sayıda Baas Partisi üyesini öldürdü. Bunu üzerine Suriye Ordusunun, zamanın Devlet BaÅŸkanı Hafız Esad’ın kardeÅŸi Rıfat’ın komutasındaki Özel Kuvvetler bölgeye sevk edildi.

Uluslararası Af Örgütü'nün kaynaklarına göre Hama’ya saldırıdan önce ÅŸehrin teslim olması ve boÅŸaltılmasıiçin uyarıda bulunulmuÅŸ, ancak olumsuz cevap alınınca piyadelerin ve tankların dar sokaklara rahatça girebilmesi için önce eski ÅŸehir merkezi havadan bombalanmışve binalar tanklar tarafından yıkılarak eski ÅŸehir neredeyse tamamen yok edilmiÅŸti. Bir iddiaya göre Suriye ordusu, ayaklanan ve yıkılmış binaların içinde saklananları öldürmek veya ortaya çıkarmak için zehirli gaz kullanmıştı. Åžehirdeki direniÅŸin devam etmesi üzerine ÅŸehir büyük toplarla kuÅŸatılarak üç hafta boyunca top ateÅŸiyle dövülmüÅŸ ve nihayet 2 Åžubat 1982'de Suriye ordusu geniÅŸ çaplı bir top saldırısının eÅŸliÄŸinde ÅŸehre saldırmıştı. Åžehirdeki direniÅŸ etkisiz hale getirildikten sonra da askeri ve sivil güvenlik personeli Müslüman KardeÅŸler'in kalan son üyelerini ve sempatizanlarını bulmak için ÅŸehre dağılmış ve yakalananÅŸüpheliler yakalanmış, iÅŸkence içeren bir süreçten sonra toplu idamlar gerçekleÅŸtirilmiÅŸti.

Tarihe “Hama katliamı” olarak geçen bu olayda ölümlerin sayısı hiçbir zaman kesin olarak öÄŸrenilemedi. ÇeÅŸitli kaynaklara göre 10-25, 7-35.000 ve 30-40 bin arası gibi rakamlar telaffuz edilmiÅŸti. Suriye Hükümeti ise bu konuda hiç bir zaman bir açıklama yapmadı. Bu katliamdan sonra Suriye'deki Müslüman KardeÅŸler isyanı sona ermiÅŸ ve üyeleri ile sempatizanlarıya sürgüne gitmiÅŸ ya da yeraltına çekilmiÅŸti.

O zaman Müslüman KardeÅŸler nereye gitmiÅŸ olurlarsa olsunlar, son günlerdeki ayaklanmada da etkili oldukları söylenebilir. Ä°nÅŸallah Suriye’de 1982’deki gibi acı olaylar tekrarlanmaz, Hama-Lazkiye arasında yaÅŸananlar baÅŸka yerlere yayılmaz, bu defa sorun daha iyi ve doÄŸru bir yöntemle çözülür ve yıllar sonra yeni sorunların patlamasına zemin hazırlanmaz da komÅŸu, dost ve kardeÅŸ Suriye’de huzur ve demokrasi hakim olur.